 |
 |
|
 |
 |
|
 |
Oltaciyiz.biz'den
deniz balıkları atlası
USKUMRU
ve KOLYOZ
Scomber
scombrus Linnaeus,
1758
Scomber
japonicus
Houttuyn,
1782
Bahadır ÇAPAR
|
|
Bağlı
bulunduğu aileye ismini veren uskumru yakın
akrabası diğer takım üyelerininde genel
anılışta 'uskumrugiller' (Scombridae)
olarak adlandırılmasına vesile olan ekonomik
değeri yüksek deniz balıklarındandır. Uskumruyu
ilk sıradan akrabası olan kolyoz ile aynı
başlık altında ele almamın sebebi bu iki
türün birbirine oldukça benzer vücut özellikleri
taşıması yanında yine birbirlerine oldukça
yakın ekolojilere sahip olmaları ve çoğu
merada karışık sürüler oluşturarak birlikte
av vermeleridir. |
Genel
açıdan ele alındığında hem uskumru hem de kolyoz
birbirine oldukça benzer görsel karakterler sergiler.
İdeal hidrodinamik özelliğe sahip (fuziform) vücut
profili yüzgeç şekli ve yerleşimi, renk ve desen
kompozisonu gibi gözlemlenebilir ögeler bu balıklar
için bir çok ortak yapı sunar. Ancak faklarını
oluşturan ayrıntılar da yine bu benzer ögeler
içerisinde gizlidir.
Uskumruda sırt bölgesine
koyu mavi-lacivert tonda bir renk hakimdir. Sırttan
vücut yanlarına doğru dalgalı şekilde ancak düzgün
bir sırayla dikine inerek yanal çizgi dolayında
silikleşen siyahi lacivert şeritler görülür. Vücut
rengi karına yaklaştıkça parlak ve desensiz temiz
bir beyaza döner.
Kolyozlarda ise koyu yeşil-haki tonun hakim olduğu
sırt rengi yanlara doğru açık sarı-yeşil renge
dönerek karın bölgesinde açık sarımtırak beyaz
olur. Sırttan karına doğru giderek silikleşen
dalga deseni uskumrudaki kadar düzgün yapılı ve
sıralı olmayıp bölük pörçük, rastgele damarlanmalar
şeklindedir. Yanal çizgiden karına doğru olan
gövdenin alt yarısında da belli belirsiz benekli,
silik bir meneviş desen görülebilir. Her iki türünde
gözleri mumsu yapıdaki yalancı bir göz kapağıyla
çevrili olmasına karşın kolyozun gözü aynı boydaki
bir uskumudan çok daha iridir. Sırtlarında yer
alan iki yüzgecin ilki kolyozda uskumruya göre
daha belirgin büyüklüktedir. İkinci sırt yüzgeciyle
anal yüzgecin gerisinde başlayarak kuyruk sapına
kadar devam eden yüzgeçcikler (pinnullar) kolyozda
nispeten ipliksi bir görünüme sahipken uskumruda
fırçamsı bir şekildedir. Daha gürbüz görünümlü
ve silindirik şekilli kolyoza karşılık uskumru
daha ince uzun ve yassı yapıda bir balıktır. Her
iki türünde vücudu oldukça küçük ve kolay sıyrılan
pullarla kaplıdır. Hafif bir baskıyla parmaklarınızı
derisine sürtmeniz bile bu pulların hiç bir direnç
göstermeden dökülmesine neden olacaktır. |
|
 |
|
 |
Çapariler
Yemli çapariler 
|
|
 |
|
 |
|
Her iki türde deniz tabanına yakın kayalık meralarda
yer alan beslenme sahalarında kümelenirler. Gün içerisinde
yüzeye çıkarak ve kanallarda kıyılayarak çoğu planktonik
olan küçük organizmalar üzerinden beslenirler. Küçük
karidesler, balık larvaları ve yüzen yumuşakçalar en
sevdikleri besin gruplarıdır.
Göçmen karakterli balıklar
olan uskumru ve kolyozlar göç yolu boyunca peşlerinden
avcı türlerinde gelmesine neden olurlar. Bu yönleriyle
deniz yaşamında büyük yırtıcılar için en önemli yemlik
balık türlerinden olduklarını düşünebiliriz. Akdeniz
ve Ege sahillerimizde sezonluk şekilde avları yapılan
uskumru ve kolyoz bir zamanlar oldukça bol bulundukları
Marmaranın girişi olan Çanakkale boğazına kadar çıkarlar.
Marmara üzerinden Karadenize akan oldukça zayıf ve kayda
girmeyecek küçüklükte sürüler varsa da bugün için Marmara
ve Karadeniz için Uskumrudan söz etmek pek mümkün değil
gibidir. Akdeniz bölgesi için erken ilk baharda ve güz
ortasında derin ve kayalık meraların üzerinde verimli
avlar yapılabilmektedir. Tekneden ve kıyıdan avlanabilen
uskumru ve kolyoz aynı olta donamlarıyla ve benzer tekniklerle
yakalanırlar. Avcılığında tercih edilen geleneksel donamlar
çaparilerdir. Kırçıllı, koyu kahve, ve alacalı tüylerle
donatılmış çaparilerin yanında yemli çaparilerlede zevkli
avları yapılır. Yem olarak sardalye, istavrit gibi yemlik
balıkların kendi etinden elde edilen akyemler ve parça
karides, sübye ve kalamar gibi diğer yemlerde rahatlıkla
kullanılır. Uskumrular sahip oldukları boy ve ağırlık
grubuna göre mesleki balıkçılar tarafından farklı isimlerle
anılan balıklardanıdr. Bu isimleri küçükten büyüğe şu
şekilde sıralayabiliriz: uskumru vonozu (5-15 cm), uskumru
(15-35 cm) ve lipari (35 cm ve üzeri). |
|
oltacı
ATLAS'ta yer alan balık türlerine dair tanımlamalar
ve yayına sunulan
illüstrasyonlar (çizimler) Bahadır ÇAPAR tarafından
hazırlanmış özgün içeriktir.
Atlas sayfalarında kullanılan tüm illüstrasyonlar
ve diğer imajlar orijinal
olup yazılı ve görsel nitelikteki her türlü medyanın
izin alınmaksızın ve kaynak gösterilmeksizin kopyalanması,
çoğaltılması başka platformlarda kullanılması / yayınlanması
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine
bağlıdır.
Bu sayfa içeriği aynı
zamanda Creative Commons tarafından
CC "Attribution-Noncommercial-No Derivative Works
2.5 Lisansı" ile lisanslanmıştır.
|
|
|
 |
| |
|
|
|
 |
 |
yayınımız
şu ana kadar
kez
ziyaret edildi |
 |
|
