 |
 |
|
 |
 |
|
 |
Oltaciyiz.biz'den
tatlısu balıkları atlası
SİRAZ
(Sarı balık)
Capoeta
capoeta (Güldenstädt,
1772)
Bahadır ÇAPAR
|
 |
Yayılım
gösterdiği bölgelerde Aptalca ve Sarı Balık
adlarıyla da tanınan siraz; Sazangiller
ailesine bağlı (fam.Cyprinidae) Capoeta
cinsinin bir üyesidir. Ancak aynı isim benzer
ekoljileri paylaşan, çoğu minör farklılıklarla
birbirinden ayırt edilebilen diğer capoeta
|
türleri ve alttürleri içinde ortak olarak kullanılır.
Yurdumuzun farklı ekolojilerine uyum sağlamış
bilinen altı alt türü bulunan siraz; barbus zonu
ve abramis zonu olarak tanımlanan orta ve yüksek
irtifalı platoların üzerinden, vadilerin arasından
akan çay ve ırmakların geniş dirseklerle döndüğü
ve havuzlandığı, orta şiddetli akıntıların yer
aldığı meralarda varlık gösteren bir balıktır.
Bu alanlar genel olarak bulunduğu irtifa gereği;
15-17 C°nin üzerine çıkmayan sulara, en çok 1,5
m derinliğe sahip, tabanında iri ve yuvarlak taşlarla
kaplı kısmen çamurlu kırmalık meralar içeren nehir
yataklarıdır.
Bulundukları çevrede
yoğun gruplar halinde yayılan sirazlar başlarının
önünde alt kısımda konumlanan ve at nalı şeklindeki
bir ağza sahiptirler. Silindirik ve ince-uzun
vücutları ile nehirlerin endamı güzel balıklarının
başında gelirler. Pulsuz ve geniş başları bu balıklara
oldukça sempatik ve çocuksu bir çehre kazandırmıştır.
Özellikle güney bölgelerimizdeki yaşam alanlarında
çoğu zaman bıyıklı balık (Barbus spp.) türleriyle
karışık populasyonlar şeklinde varlık gösterebilen
siraz üreme dönemi arefesinde ve ılıman mevsimlerde
karın bölgesinde oldukça hoş sarı-turuncu ağırlıklı
renklenmeler sergiler.Çok benzedikleri ve sıklıkla
karıştırıldıkları bıyıklı balıklardan farklı olarak
sadece ağız kenarında ve farklı siraz türlerine
göre uzunluğu değişiklik gösterebilen bir çift
kısa bıyığa sahiptirler. Özellikle sahip olduğu
keratin dokulu, tırnaksı dolayısı ile güçlü dudaklarını
kullanarak taban dokusunu oluşturan irili ufaklı
taşların yüzeyinde yetişen alg (yosun) kolonilerini
ve bunların arasında gezinen küçük eklembacaklılarla
yumuşakçaları tüketir. Sığ ve berrak alanlarda
taşların üzerinde gezinen ve taşın yüzeyindeki
canlı yeşil dokuyu yan yana tıraşlarken verdikleri
görüntü çok güzeldir.
Oldukça ürkek hayvanlar
olan sirazlar rahatsız edilmeyen ve tenha alanlarda
yaşarlar. Sese oldukça duyarlı olan siraz ani
ses ve titreşimlere hızla reaksiyon vererek birdenbire
ortadan kaybolmakta çok ustadır. Bu yüzden av
esnasında sessiz ve sakin hareket etmek dikkat
edilmesi gereken en önemli noktadır. Bitkisel
ağırlıklı bir diyete sahip olan sirazlar tahıl
taneleriyle bu tahılların unu kullanılarak hazırlanan
karma hamurlarla yakalanırlar. Ağızları balığın
boyuna koşut ortalama bir genişliğe sahip bulunmasına
karşın dar bir boşluğa bağlandığından çok fazla
açılamaz ve bu yüzden sirazlar yemi ağızlamak
yerine ısırıp sıyırmak suretiyle beslenirler.
Bu durum iri yemleri almakta zorlandıkları anlamına
gelir ki bu yüzden küçük boyda iğnelerin ve yemlerin
kullanıldığı donamlar çok daha başarılı siraz
avcılarıdır. Kuvvetli kafa vuruşlarıyla oltaya
karşı mukavemet gösteren siraz en fazla 0.30Ø
numara yumuşak bir misina kullanarak 6-8-10 numara
kısa dirsekli çapraz tek iğneli donamlarla rahatlıkla
yakalanabilir. |
|
|
Farklı siraz türleri birbirine benzeş
vücut özelliklerine sahip olsalar da hem türfarklılığı
hem de mera değişimi vücut rengi ve desenin de temel
farklılıkların görülmesine neden olmaktadır. C.
capoeta türü sırtta esmer kahve renginden
yanlarda kehribar rengine ve karında açık turuncu, kiremit
rengine dönebilen sarı tonların ağırlıkta olduğu bir
dona sahiptir. C.capoeta
angorae'nin bazı formlarında renk sırtta
koyu gri-siyah yanlarda gümüşi beyaz olup vücut geneline
dağılmış düzensiz koyu renk beneklerle çilli bir desene
sahip olabilir. Şamandıralı ve yemleyicili bırakma donamlar
siraz avında başarısı bilinen takımlardır Siraz donamlarında
yem olarak toprak solucanı, tahıl kurtları, mısır, farklı
tahıllarının unları karıştırılarak elde edilen hamurlarla
pişmiş ekmekten hazırlanan hamur topları da yem olarak
kullanılırlar.
Ülkemizde sirazların dahil
olduğu Capoeta cinsine üye olup aynı isimle anılan
diğerbalık türleri şunlardır:
C.
capoeta, C. barroisi |
 |
oltacı
ATLAS'ta yer alan balık türlerine dair tanımlamalar
ve yayına sunulan
illüstrasyonlar (çizimler) Bahadır ÇAPAR tarafından
hazırlanmış özgün
içeriktir. Atlas sayfalarında kullanılan tüm illüstrasyonlar
ve diğer imajlar orijinal
olup yazılı ve görsel nitelikteki her türlü medyanın
izin alınmaksızın ve kaynak gösterilmeksizin kopyalanması,
çoğaltılması başka platformlarda kullanılması / yayınlanması
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine
bağlıdır. |
|
Bu sayfa içeriği aynı
zamanda Creative Commons tarafından
CC "Attribution-Noncommercial-No Derivative Works
2.5 Lisansı" ile lisanslanmıştır.
|
|
|
 |
| |
|
|
|
 |
 |
yayınımız
şu ana kadar
kez
ziyaret edildi |
 |
|
