 |
Oltaciyiz.biz'den
tatlısu balıkları atlası
SAZAN
Cyprinus
carpio carpio
Linnaeus,
1758
Bahadır ÇAPAR
|
 |
Tatlısu balıkları denildiğinde akla gelen
ilk balıklardan biridir. Bazı yörelerde,
pullu, pullu sazan, hamur pullusu gibi isimlerlede
anılırlar. Yüksek platolardan deniz seviyesinde
yer alan alçak ovalara kadar dünya üzerinde
çok farklı coğrafyalara dağılmışlardır.
Akraba türleri düşünüldüğünde tatlısularda
çok geniş bir aileye mensup olan sazanlar
morfolojik vücut özellikleri |
yönünden diğer sazangilleri en iyi şekilde temsil
ederler. Genel
olarak durgunsu alanlarında yayılım sergilemelerine
karşılık akarsuların özellikle nehir formu taşıyan
alanlarında da yaygın olarak yer alırlar. Bulundukları
bölgede bitkisel varlığın yoğun olduğu meralar
sazanların yoğun gruplar halinde yerleştiği alanlar
olmasına rağmen sazanlar sürülenerek yayılan balıklar
değillerdir.
Sadece bir sazan
için en uygun beslenme olanaklarına sahip olan
bir mera diğer sazanlar içinde aynı cazibeye sahip
olduğu için çoğu zaman büyük gruplar halinde bir
arada rastlanmaları olasıdır. Sazanlar yaşam boyunca
erginleşme süresince hayvansal besinlerinde yer
aldığı karma bir diyet uygularlar. Aynı zamanda
nispeten sığ meralarda kullanılan yemin yaydığı
kokunun cazibesiyle su yüzeyinden ve yüzey altında
da yem alabilirler. Buna karşın erginleşmiş ve
birkaç kez döl vermiş bir sazanın mönüsünde bitkisel
ağırlıklı besinlerin düzeyi gittikçe artar. Dip
ve dibe yakın alanlarda yumuşak zemin dokusu içerisinde
ve bitki kolonileri arasında ve üzerinde yer alan
tüketebilecekleri her türlü malzemeyle beslenirler.
Ağızlarının kenarında
ve üst dudak üzerinde yer alan iki çift bıyıkları
aynı zamanda ksımi bir tat-koku alma organıdır.
Bu sayede görsel duyunun kullanılamayacağı bulanık
sularda dahi koku ve tat alma duyusundan faydalanarak
yemini bulabilir. Sazanların çenesinde ve ağız
ağız boşluğunda herhangi diş oluşumuna rastlanmaz.
Bunun yerine yutak bölgesinde yer alan ve dışarıdan
görülemeyecek kadar içerde konumlanmış bir çift
kemik kaide üzerinde sıralı öğütücü dişlere sahiptirler.
Yutak dişleri (farinks dişleri) olarak adlandırabileceğimiz
bu organları ile ağızladıkları yem gevelenerek
solunum hareketinin de yardımıyla yutak kısmında
öğütülmesi sonrasında mideye geçirilir. Bu diğer
sazan türlerinin de beslenme alışkanlıklarını
şekillendiren bir fizyoloji olup yemin ağızlanarak
yutulması sırasında sürenin uzun olması ve balığın
sürekli olarak ağzında iri yem parçalarını gevelemesi
onların amatörler tarafından "emici ve yemle oynayan
balıklar" şeklinde de tanımlanmasına sebep olmuştur.
Sazanlar insan tarafından
yüzyıllar önce kontrollü şekilde üretimi yapılan
ilk balıklardandır ve bu yüzden zaman içerisinde
üzerinde estetik ve et verimliliğine yönelik sayısız
ıslah çalışmasına konu olmuş bir türdür. Çalışmaların
sonucunda bugün için bayağı sazan olarak bilinen
formdan birkaç önemli varyete geliştirilmiştir.
Tüm varyeteler genetik olarak bayağı sazanla aynı
tür (Cyprinus carpio carpio) olmalarına
karşın sahip oldukları farklı bazı vücut özeliklerinden
ötürü farklı sazan türleri olarak da değerlendirilirler.
Ancak bu esasen yanlış ve eksik bir yaklaşımdır.
Bayağı sazandan geliştirilen ve sofralık tüketimde
ve serviste avantaj sağlamak amacıyla üretilen
en önemli sazan varyeteleri derili sazan ve aynalı
sazanlardır. Bayağı sazanın vücudu birbirini muntazam
olarak örten ve orta büyüklükte pullarla kaplı
olmasına karşılık aynalı sazan varyantlarında
vücudun belli alanlarında ve oldukça irileşmiş,
belirli bir sabit şekli olmayan düzensiz sıralanan
pullar göze çarpar. Derili sazan varyantında ise
adından da anlaşılacağı gibi vücut genelinde belirgin
bir pullanma görülmez, sadece yüzgeç kaidelerinde
küçük ölçekli bir yada iki sıra pul dizilerine
rastlanabilir. |
|
 |
|
 |
Dip
bırakması 
Şamandıralı dip bırakması
|
|
 |
|
 |
©
www.oltaciyiz.biz
oltacı
VİZYON servis alanında canlı yayında sazanları
izleyebilirsiniz.
|
 |
|
yayınımız
şu ana kadar
