 |
Oltaciyiz.biz'den
deniz balıkları atlası
PALAMUT
Sarda
sarda (Bloch,
1793)
Bahadır ÇAPAR
|
|
Denizlerimizin
en kıymetli ekonomik türlerinden birisidir.
Etinin oldukça lezzetli oluşu ve hoş aroması
tarih boyunca palamutların sofralık tüketim
yönünden aranan deniz ürünleri olmalarına
neden olmuştur. Bu beğeni ve talep aşırı
sayılacak nitelik ve yöntemlerle avcılığının
yapılmasına ve göçmen karakterli palamutun
her geçen gün doğal rezerv değerinin düşerek
sayılarının azalmasına sebep olmaktadır.
|
Baharla
birlikte güney denizlerimizin ılıman sularında
ki kışlama sahalarından ayrılarak yumuşayan iklimle
birlikte kuzeyin sellerle taşınan besleyici elementlerce
zenginleşmiş sularına doğru göç ederler. Akan
sürüler halinde en önemli beslenme sahalarının
yer aldığı Karadeniz'e ulaştıklarında mesleki
balıkçıların hasat mevsimi de başlamış demektir.
Genel açıdan ele alındığında palamutlar uskumrugiller
ailesinin denizlerimizde yaşayan orta siklet üyelerinden
birisidir.
Palamutların rengi sırt
bölgesinde koyu mavi-lacivert tonlarda olup vücut
yanlarına doğru hafifçe yanar dönerli beyaz renge
döner. Sırttan
karna doğru baş istikametinde eğik olarak inen
türe özgü sivri uçlu, koyu renk bantlar görülür
(ilk figür). Çingene palamudu olarak isimlendirilen
daha küçük palamutlarda bu desene ek olarak yine
vücut yanlarında karına doğru yaklaştıkça silikleşerek
kaybolan dikine ve oldukça geniş bantlarda yer
alır (ikinci figür). Farklı yaş ve boy grubuna
giren palamutların farklı isimlerle anılması esprisi
tıpkı lüferde olduğu gibidir. Aslında hepsi palamutun
farklı boydaki bireyleri olan balıkların küçükten
büyüğe doğru değişen isimleri özetle şu şekildedir:
Palamut vonozu (5-15 cm), çingene palamudu (5-15
cm), palamut (15-35 cm), kestane palamudu (35-45
cm), zindandelen (45-55 cm), torik (55-65 cm),
sivri (65-70 cm), altıparmak (70-75 cm) ve peçutadır
(75 cm üzeri). Özellikle mevsimlik akınlarla göçerek
geçtiği yerlerde yüklü miktarlarda avlanan ekonomik
balıkların bir çoğunda benzer şekilde isme dayalı
tür içi tasnif kullanılır. Vücudu örten pullar
oldukça küçük yapıdadır ve dokunuşunuzla dahi
sıyrılabilecek yumuşaklıktadır.
Merasında oldukça etkin
bir avcı olan palamut her türden sürü balığı ve
deniz canlısıyla beslenir. Uskumru, kolyoz, istavrit,
tirsi, sardalye, hamsi, gümüş gibi balıklardan
sübye, kalamar, karides gibi kafadan bacaklı ve
kabuklu canlılara kadar bir çok tür palamuta av
olmaktan kurtulamaz. Büyük sayılabilecek ağzı
nispeten seyrek dizilişli kesici dişlerle donanmıştır.
İlk sırt yüzgeci hızlı yüzüşte yüzgeç kaidesinin
içerisinde yer aldığı yarığa yatırılarak sürtünme
azaltılır. İkinci sırt yüzgecinin ve anal yüzgecin
gerisinden başlayarak kuyruk sapına kadar devam
eden pinnullar tüm uskumrugillerin standart özelliği
olarak göze çarpar. Torpil şeklindeki dolgun ve
sıkı vücudu ile gürbüz görünümlü balıklardır.
Derin kıyı meralarında
kıyıdan ve tekneden hemen her türlü sürütme donamına,
yemli ve tüylü çapariye, sarkıtmaya ve orta su
bırakmasına biner. Baraküda, akya ve hatta levrek
için atılan donamların mevsiminde palamutla döndüğüne
çok sık rastlanır. |
|
 |
|
 |
Çapariler
Yemli çapariler 
Yapay yemlerle sürütme
Şamandıralı bırakma
Serbest bedenli sarkıtma
|
|
 |
|
 |
|
yayınımız
şu ana kadar
