Oltacıyız Biz! Ya Siz? ::: ©www.oltaciyiz.biz

Sayfaya girişiniz:

Oltaciyiz.biz'den tatlısu balıkları atlası
ALABALIK
Salmo platycephalus, S. trutta macrostigma, S. trutta abanticus, Salmo labrax, Oncorhynchus mykiss

Bahadır ÇAPAR

Su sıcaklığının oldukça düşük olduğu dağ derelerinden orta irtifalı platolarda yer alan suyu serin göllere kadar birçok farklı merada yayılım gösteren türlerin geneli için kullanılan bir isimdir alabalık. Esasen alabalıkgiller olarak tanımlanan türler tüm dünyada benzer özellikli alt türler ve farklı habitatlarda yaşayan genetik açıdan birbirine izole olmuş nasyonlar hesaba katıldığında halihazırda net olarak tür dağılımı ve ayırımı yapılamamış populasyonları barındırmaktadır. Bu çetrefilli durumu bir örnekle dile getirmem gerekirse aynı coğrafyada yaşayan bir alabalık türünün aynı bölgedeki iki farklı su kolunda yaşayan ancak birbirleri ile karışarak cinsel teması mümkün olamamış iki farklı popupasyonu arasında tamamen farklı türler gibi algılanmalarına neden olacak düzeyde renk ve desen çeşitlenmeleri gözlemlenebilir.. Veya bu örnek tam tersi yönde geçerlilik taşıyarak aynı su kolunda birbiriyle yanyana

yaşayan iki farklı türün bireyleri arasında neredeyse fark yok denilecek kadar benzerlikler görülebilir. Bu çerçeveden hareket edersek zaten temel vücut yapıları ve görünüm olarak birbirlerine oldukça benzeyen alabalık türleri öncelikle sahip oldukları renk ve desen kompozisyonları ölçüsünde tasnif edilmeye çalışılır. Bu ise yukarıda verdiğim örnekte olduğu gibi bazı coğrafyalarda birbirine aşırı benzer farklı türlerin yada birbirinden olabildiğince farklılaşmış ama aynı türe giren lokal toplulukların ayırdında tek başına yetersiz kalabilen bir yöntemdir.


Tatlısu Balıkları Atlası Sazan Bıyıklı Balık Cero (Mangar) Siraz (Sarı balık) Havuz Balığı Kadife Sazanı Koca Ağız (Akbalık) Sis Balığı Tatlısu Kefali (Kasna) Kızılkanat Kızılgöz Çapak (Çıplak) Tahta Balığı Tatlısu Levreği Sudak Turna Yayın (Gelebicin) Kara Balık (Sekiz bıyık) Yılanbalığı Alabalık Tilapyalar Güneş Balığı	Deniz Balıkları Atlası Levrek Çipura Karagöz Mırmır Mercan Fangri Sinarit Baraküda Akya (Kuzu) Lüfer Uskumru ve Kolyoz Palamut Orkinos Ton Balığı Ceylan Lambuka Kılıç İşkine Lagos (Lahos) Orfoz Deniz Turnası Kalkan

Yemlik Tatlısu Balıkları Çöpçü Balığı Taş ısıran Balığı Tatlısu Kayası Horozbina Gümüş Balığı	Yemlik Deniz Balıkları Kefal Kaya Balıkları Gümüş Balığı Zargana Yarımgaga

Önerilen Donamlar

Uçurma balıkçılığı

Önerilen Yemler

Yapay Yemler
Sahte sinekler

no.0-no.3 döner kaşıklar
5-18 gr arası yalpa kaşıkları

      Ülkemizde tespiti yapılan ve dağılımı izlenen alabalık türlerinin alt tür düzeyinde ve bölgesel uyarlanmalar çerçevesinde bazı ekotiplerinin ayırdı oldukça zor ve ihtilaflı durumdadır. Gelişen teknoloji ve enstrumantel araştırma teknikleri sayesinde farklı yada aynı olduğu düşünülen alabalık topluluklarının genetik olarak incelenmesi ve müspet tür ayırımının yapılabilmesi çok yakın bir gelecekte mümkün olacaktır. Bu yüzden alabalık başlığı altında varlığı netlik kazanmış olan türlerimize yer vereceğim.

     Ülkemizde yer alan alabalık Salmo cinsine bağlı türlerden olup, bu türlerin birkaç alt türü ve farklı ekotipleri olarak özetlenebilir. Cümle içinde kolay sınıflandırmak için bu türlerin hepsini alabalık olarak anabileceğimiz gibi türe indirgenmiş isimleriyle de anmak olasıdır. Örneklenebilmiş türlerimiz sırasıyla:

Dağ alası Salmo trutta macrostigma (Duméril, 1855)
      Genel olarak sırt kısmında esmer tonlu kahverengi, yanlarda açık kahve-haki, karın bölgesinde ise açık sarı-bej veya beyaz renkli bir dona sahiptirler. Vücutlarının yanlarında yaşa ve meraya göre belirli değişimler göstermekle birlikte beyaz hale içinde büyüklü küçüklü kırmızı lekeler bulunmasından dolayı "kırmızı benek" ve "mercan" olarak da anılırlar. Yüksek rakımlı dağ dereleri ve yaylalardaki küçük çaylarda yaşarlar. Bazı genç bireylerin yanlarında belli belirsiz koyu tonlu dikine oval şeritlerde görülebilir.

Göl alası Salmo trutta abanticus Tontonese, 1954
      Vücut geneli gri tonlamalı, sarımtırak açık yeşil olup yanal çizginin üzerinde daha yoğun olarak gelişi güzel yer alan irice koyu gri-siyah benekler yer alır. Sadece Abant yöresindeki göletlerde dağılım gösteren bu alabalık yurdumuzun endemik türlerindendir. Yaşadığı yere ithafen "Abant alası" olarak da anıldığı olur.

Anadolu (Türk) alası Salmo platycephalus Behnke, 1969
      Sarımtırak açık zeytin yeşili don üzerinde gelişi güzel serpiştirilmişçesine vücut geneline dağılmış koyu mor, siyah ve belli belirsiz koyu haki lekeler yer alır. Gözün önünde ve gerisinde vücut eksenine paralel şekilde konumlanmış koyu tonlu bir bant görülebilir. Vücudun genelinde olduğu gibi sırt yüzgeci üzerinde de çilli bir desen vardır ve diğer yüzgeçler genel olarak sarımtırak yeşil tonlarda beneksizdir. Bazı bireylerde vücut boyunca fonda 3-4 adet koyu tonlu bölge görülebilir yada vücut geneli sarı-beyaz tek düze bir fon üzerine belli belirsiz çilli olabilir. İç Anadolu bölgesi ve Doğu Anadolu bölgesinde yer alan yüksek rakımlı platoların dere ve çaylarında dağılım gösterirler.

Deniz alası Salmo labrax Pallas, 1814
      Bu balıklar yaşamlarını tatlısu ve deniz arasında beslenme ve üreme amacıyla düzenli göçler yaparak sürdürürler. Yumurtadan çıkarak gençlik dönemini geçirdiği dere ve çaylarda tıpkı dağ alasının sahip olduğu renk ve desen özelliklerine benzeyen bir görünüme sahiptirler. Erginleşerek denize geçtikleri dönemde vücut rengi yavaş yavaş gümüşi beyaza dönüşerek vücutta yer alan lekeler koyulaşır ve sayıları bir hayli azalır. Ancak deniz alasının birkaç eko tipi yaşam döngüsündeki göç olgusundaki farklılıklardan dolayı yetişkin döneminde de genç bireylerde görülen renk ve desen özelliklerini koruyabilmektedir. Orta ve Doğu Karadeniz havzasında bulunan akarsularda ve Karadeniz kıyısında dağılım gösterirler.

Gökkuşağı alabalığı Oncorhynchus mykiss (Walbaum, 1792)
      Sofralık tüketim amacıyla yetiştirilmek üzere ülkemize getirilmiş olan alabalık türlerindendir. Alabalık yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı akarsularda zaman içerisinde varlık gösteren ve bağlı olduğu diğer su yollarını da kullanarak bir çok havzaya dağılmış bir balıktır. Adına ilham veren hoş bir renklenme sergilerler.

Sırt kısmında sarımtırak açık kahve tonda ki renk yanlarda yer yer eflatun, mavi parıltılı pembemsi bir kuşakla sınırlanır. Karın bölgesi sarı-bej renkli olup pembemsi kuşağın üstünde ve altında yoğunlaşmak suretiyle vücudun ve yüzgeçlerin tamamı koyu gri-siyah küçük beneklerle kaplıdır. Suyu soğuk ve hızlı akan çaylardan orta irtifalı ovalarda akan nispeten ağır akışlı nehir ve göllere kadar bir çok farklı coğrafyada dağılmıştır. Bazı yetiştiriciler sofralık boya gelmiş olan gökkuşağı alabalıklarını kademeli olarak deniz suyuna ve iklimine alıştırarak burada semirtirler. Denizde büyütülmüş olan bu gökkuşağı alabalıklarında deniz alalarında değindiğime benzer bir değişim meydana gelir.

Belli ölçüde vücut yapıları ve büyük ölçüde renkleri değişerek som balığına (somon) benzer bir yapıya kavuşurlar. Bu bireyler bazen bir çeşit sahtekarlık yapılarak somon ismiyle pazarlanırlar.
editörün notu
Yerli türlerimizi göz önünde bulundurduğumuzda alabalıkların yaşadıkları çevrede yırtıcı türler oldukları görülür. Ancak bu durum onların oldukça nazik ve her türden çevresel etkiye doğrudan reaksiyon gösterecek kadar hassas oldukları gerçeğini gizlememelidir. Yakın geçmişe kadar uygun rakımlı ve düşük sıcaklığa sahip tüm akarsularımızda bir çok alabalık türü ve ekotipi varlık gösterirken yapılan barajların ve diğer beşeri yapıların su yollarını kesmesi, alabalıklar için yaşamsal öneme sahip üreme göçlerine imkan tanıyacak (sağlıklı şekilde çalışan) balık geçitlerinin hep ihmal edilmiş olması, bilinçsiz ve kontrolsüz yetiştiricilik işletmelerinin getirdiği yeni tür ve hastalıklar, hızla azalan orman dokusuyla artan erozyon ve taşınan karasal malzemeyle bulanıklaşarak bozulan akarsu yatakları gibi bir çırpıda sayılabilecek daha bir çok faktör alabalıklarımızın sayılarını bir hayli azaltmış, sadece belirli ve korunmuş bölgelerde varlık gösterebilmelerine neden olmuştur. Bu yüzden alabalıkların halen doğal yaşamlarını sürdürebildiği alanların korunmasında, su kaynaklarının ve etrafının her türlü kirleticiden ari tutulmasında sorumlu olta balıkçıları olarak en üst seviye de hassasiyet göstermeliyiz.

Balık avı konusunda merakı olanlarla değil alabalığın değerini bilen ve saygı gösterebilenlerle alabalık avına gitmeye gayret etmeli, bu balığın yaşadığı ekolojik açıdan çok kırılgan olabilen meraları kanaatimce ulu orta anmak yerine çevre duyarlılığı ve oltacılık adabı konusunda belirli yetkinliğe ulaşmış olanlarımızla paylaşmaya özen göstermeliyiz. "Amatör balıkçılığı düzenleyen sirkülerler"in alabalıklarla ilgili uygulamalarına hassasiyetle riayet etmek tüm oltacılar için öncelik taşımalıdır.

oltacı ATLAS'ta yer alan balık türlerine dair tanımlamalar ve yayına sunulan illüstrasyonlar (çizimler) Bahadır ÇAPAR tarafından hazırlanmış özgün içeriktir. Atlas sayfalarında kullanılan tüm illüstrasyonlar ve diğer imajlar orijinal olup yazılı ve görsel nitelikteki her türlü medyanın izin alınmaksızın ve kaynak gösterilmeksizin kopyalanması, çoğaltılması başka platformlarda kullanılması / yayınlanması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine bağlıdır.
Bu sayfa içeriği aynı zamanda Creative Commons tarafından CC "Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 Lisansı" ile lisanslanmıştır.

yayınımız şu ana kadar oltacıTRAFFIC

kez ziyaret edildi